Biografieën Johannes Esser

Johannes Esser was oorlogschirurg, schaakkampioen van Nederland, speculant in onroerend goed, kunstverzamelaar, ontdekker van Mondriaan en Sluijters. Over de hele wereld werd hij geëerd door vakgenoten als grondlegger van de plastische chirurgie. En totaal vergeten.

Ton Neelissen beschrijft het verrassende en tomeloze leven van deze unieke man, die vereenzaamd en in armoede stierf in Chicago, ver van zijn gezin. Esser was een onaangepaste, een zwerver, een idealist, maar ook een handelaar, een gedrevene, een specialist.

Neelissen heeft op filmische wijze de sporen van Esser achterhaald, zijn familie ontdekt, zijn gedachten en daden gereconstrueerd en een man tot leven gewekt die één van de grote Nederlanders blijkt te zijn geweest.

Ton Neelissen was journalist bij de Volkskrant en later kunstredacteur bij de NOS-televisie. Hij maakte vele televisiedocumentaires en was docent televisiejournalistiek aan de Tilburgse Hogeschool.

Uitgeverij Balans 2002 / ISBN 90 5018 572 X / www.uitgeverijbalans.nl

Johannes Esser (1877-1946) hoort thuis in het rijtje Albert Einstein, Hugo de Vries en Wilhelm Röntgen. Hij was Nederlands schaakkampioen, Mondriaan-ontdekker, pionier in de plastische chirurgie en selfmade miljonair. En toch is hij bij het grote publiek nauwelijks bekend.

Schrijver David de Poel maakt al bijna twintig jaar deel uit van de Esser-familie. Op familiebijeenkomsten raakte men niet uitgepraat over hun opmerkelijke vader en grootvader. De Poel hoorde alles aan. Toen hij in de nalatenschap bijzondere brieven en andere documenten vond, besloot hij het leven van Johannes Esser te boekstaven om hem eens en voor altijd uit de anonimiteit te halen.

Dit is het verhaal van een man die op onvermoeibare wijze zijn droom najaagt: een zelfstandig grondgebied om alle patiënten die plastische chirurgie nodig hebben, ongeacht hun afkomst, te laten opereren door de allerbeste chirurgen op aarde. Om zijn doel te bereiken is geen moeite hem te veel. Hij reist de halve wereld over om medestanders voor zijn instituut te vinden. Die zijn er. Tegenstand is er ook. Maar Johannes is eraan gewend om te denken als een schaker en weet: de aanval is de beste verdediging.

David de Poel (1973) is romanschrijver en biograaf. Hij publiceerde eerder de uitstekend ontvangen biografieën De schrijver die over de soep vloog. Het leven van Frans Pointl en Oefeningen in dapperheid, over René/Renate Stoute.

Uitgeverij Prometheus / ISBN 979804464870 / www.uitgeverijprometheus.nl

Deze biografie is het proefschrift van Barend Haeseker (geb. 1942) ter verkrijging van de graad van Doctor in de de geneeskunde is hier volledig te downloaden.

Inleiding

Jan F.S. Esser (1877-1946) was a remarkable and gifled Dutch surgeon whose contributions to plastic and reconstructive surgery, made long befare this specialty was recognised as a branch of surgery, are part of our surgical heritage. His interest in the bloodsupply of skin flaps was the !are-runner of the clinical and anatomical research that lead to the defînîtion of the axialpattern flap, the island flap, and later the work on myocutaneous flaps. Esser was one of the first physicians in Holland to have studied bath denlistry and medicine, a unique and fortunate combination that lead him to in vent the skin graft inlay technique: an operation that is still named alter him. His dexterity and love lor manual craftmanship is reflected in his beautiful leatherbound collection of atlases of war injuries, made by the old master baak-binders in Antwerp.

He was an eminent chess player and at one time chess champion of Holland. He was also dedicated to the arts and a very shrewd busînessman.

He was a tireless and energetic worker, but at the sa me time a rugged individualist, and at times hopelessly unrealistic. His suspicious attitude. hotheadedness, and ocassional stinginess were among bis other weaknesses. In the international literature on plastic surgery he is quoted as being one of the pioneers and in ventors of reconstructive surgery, of the sa me stature as Joseph and Lexerin Germany, Gillies and Kilner in Great-Britain, Morestin in France, Burian in Czechoslovakia and Staige Davis in the United Statesof America. Yet in bis native country, Holland, he was barely noticed.

He travelled all over the world with the aim of spreading, on the basis of his personal experience, the possibilities of plastic and “structive” surgery. especially in Europe and both Americas. lor the surgical treatment. rehabilitation and return to society of the mutîlated war victims who were regarded as outcasts of societv in those days. (Aufricht, 1946b).

The development of the Esser-inlay. publisbed in both the German and American surgical journals, marked the beginning of an era in plastic surgery and was used extensively tbraughout the First and Second World War. His discovery of the “biologica!” arterial flap, used then as a pedicled flap and more recently as a free flap has revolutionized reconstructive surgery. Another of his innovations, the bilobed flap, it still used extensively lor the reconstruction of certain facial and nasal defects.

Esser did not invent surgical instruments, but restated and defined surgical principles instead.